Bursa’nın kent hafızasını diri tutan çalışmalarıyla dikkat çeken araştırmacı-yazar Ekrem Hayri Peker’in eserlerinin devlet kütüphanelerinde yer alıp almadığı sorusu yeniden gündeme taşındı. “Şehir kitaplarında Bursa’yı atlamayın” çağrısıyla öne çıkan değerlendirmelerde, Peker’in özellikle kent kültürüne odaklanan çalışmalarının daha geniş okuyucu kitlesine ulaştırılması gerektiği vurgulanıyor.
Bursa’nın Sosyal Hayatına Işık Tutan Çalışmalar
Ekrem Hayri Peker’in kaleme aldığı Bursa’nın Meyhaneleri ve Şaraphaneleri ile Bursa’nın Kahve Kültürü, Kıraathaneler ve Çay Bahçeleri adlı eserler, kentin sosyal ve kültürel tarihine dair özgün arşiv niteliğinde bilgiler sunuyor. Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan süreçte Bursa’daki kamusal yaşam alanlarını mercek altına alan bu çalışmalar, yalnızca birer anı kitabı değil; aynı zamanda yerel tarih açısından önemli birer başvuru kaynağı olarak değerlendiriliyor.
Kent kültürü üzerine yazan isimlerin çoğunlukla İstanbul, Ankara ve İzmir merkezli çalışmalara yöneldiği bir dönemde, Bursa’yı odağına alan yayınların sınırlı sayıda olması dikkat çekiyor. Bu noktada Peker’in eserleri, “taşra” olarak nitelendirilen şehirlerin kültürel hafızasını kayıt altına alması bakımından ayrı bir önem taşıyor.
Devlet Kütüphanelerinde Yer Alıyor mu?
Kamuoyunda dillendirilen temel soru ise şu: Bu eserler devlet kütüphanelerinin raflarında yeterince yer bulabiliyor mu?
Kültür ve Turizm Bakanlığı’na bağlı halk kütüphanelerinin yayın temin sürecinde; ISBN kaydı, bandrol işlemleri ve dağıtım kanalları gibi teknik kriterler belirleyici oluyor. Yerel yayınların ülke genelindeki kütüphanelere girebilmesi ise çoğu zaman başvuru, bağış veya merkezi satın alma programlarına bağlı.
Uzmanlara göre, yerel tarih kitaplarının devlet kütüphanelerinde görünürlük kazanması iki açıdan kritik:
Akademik Erişim: Üniversite öğrencileri ve araştırmacılar için kaynak çeşitliliği sağlanması
Kültürel Hafızanın Korunması: Şehir belleğinin kurumsal arşivlerde muhafaza edilmesi
Eğer söz konusu eserler yalnızca sınırlı dağıtım kanallarıyla okuyucuya ulaşıyorsa, bu durum Bursa’nın kültürel mirasının geniş kitlelere aktarılmasında eksiklik anlamına geliyor.
Yerel Kültür Yayıncılığı Neden Önemli?
Şehir monografileri ve kültürel incelemeler, sadece nostaljik anlatılar değil; sosyoloji, şehir planlaması, gastronomi tarihi ve gündelik hayat çalışmaları açısından da değerli veriler içeriyor. Peker’in kahvehaneler, kıraathaneler ve meyhaneler üzerinden kurduğu anlatı; Bursa’nın sosyal dokusunu, ticari hayatını ve gündelik ilişkilerini anlamaya katkı sunuyor.
Kültür politikaları uzmanları, yerel yazarların eserlerinin merkezi satın alma listelerine dahil edilmesi ve il halk kütüphanelerinde özel “Şehir Kitaplığı” bölümleri oluşturulması gerektiğini savunuyor.
Çağrı: Bursa’nın Hafızası Raflarda Yerini Almalı
Kent kültürü üzerine çalışan çevreler, Ekrem Hayri Peker’in kitaplarının yalnızca Bursa’daki değil, Türkiye genelindeki devlet kütüphanelerinde de erişilebilir olması gerektiğini belirtiyor.
Çünkü şehirler yalnızca binalarla değil, hatıralarla ve yazılı hafızayla ayakta kalıyor.
Bursa’nın sosyal hayatını kayıt altına alan bu tür çalışmaların kütüphane raflarında yer bulup bulmadığı sorusu, aslında daha geniş bir tartışmanın parçası: Yerel kültür üretimi ne kadar korunuyor ve kamusal dolaşıma ne ölçüde açılıyor?
Yanıt, yalnızca bir yazarın kitaplarının akıbetini değil; aynı zamanda şehir belleğine verilen değeri de ortaya koyacak nitelikte.
