UZMAN DR. YAMİLET SİLVEİRA FUENTES YAZDI; “KÜBA–AMERİKA BİRLEŞİK DEVLETLERİ İLİŞKİLERİNİN TARİHİ”

BÖLÜM:1

ÇEVİRİ: YAZAR EROL ERKILINÇ

Küba’nın İspanya Sömürgesinden ABD’nin Yeni Sömürgesine Dönüşümü…

 Küba, coğrafi konumu nedeniyle Amerika kıtasının anahtarı olarak kabul edilmektedir. Amerika Birleşik Devletleri’nin Florida eyaletine yakın olan ada, Karayipler’de stratejik bir konumda bulunmakta ve Kuzey Amerika, Güney Amerika ile Orta Amerika’ya kolay erişim sağlamaktadır.

18. yüzyılın sonlarına doğru Amerika Birleşik Devletleri’nden gelen tüccarlar Küba’da çok sayıda mülk edinmişti. Bunların başında şeker ve tütün üretimine ayrılmış tarım arazileri geliyordu. Küba o dönemde İspanya’nın sömürgesiydi ve ABD’nin bölgeye yönelik ilgisi giderek artıyordu. 19. yüzyılda ABD hükümeti Küba’yı satın almak amacıyla İspanya’ya 50, 150 ve 300 milyon dolar tutarında üç ayrı teklif sundu; bu tekliflerin tamamı reddedildi.

ABD, İspanya’ya karşı savaşan Kübalı bağımsızlık savaşçıları olan mambileri destekliyormuş gibi davranıyordu. Zaman zaman Küba’daki savaş alanlarına malzeme gönderiyor, ayrıca Kübalıların bağımsızlık ve kölelerin özgürlüğü için yürüttüğü savaş kapsamında kendi topraklarının toplantılar, sürgün faaliyetleri ve para toplama amacıyla kullanılmasına izin veriyordu.

Bazı Kübalı ilhak karşıtı gruplar ise bu yardımın ardındaki tehlikeyi görüyor ve kuzeydeki komşunun gerçek amaçlarını teşhis ediyordu.

1898 yılında William McKinley yönetimi döneminde ABD, Maine adlı savaş gemisini Havana Limanı’na gönderdi. Bu askeri gücün gönderilmesinin gerekçesi, barışı korumak, adadaki ekonomik ve mali kaynakların güvenliğini ve istikrarını sağlamaktı.

15 Şubat 1898 tarihinde Maine gemisinde büyük bir patlama meydana geldi. Patlama sonucunda 200’den fazla denizci ve iki subay hayatını kaybetti. ABD’deki sansasyonel medya kuruluşları hemen İspanya hükümetini suçladı ve ABD’nin İspanya’ya savaş ilan etmesiyle birlikte Küba’daki İspanyol yönetiminin tamamen çöküşüne giden süreç başladı.

Küba’nın İspanya Sömürgesinden ABD’nin Yeni Sömürgesine Dönüşmesi:

 Küba, İspanya’nın sömürgesi olmaktan çıkarak Amerika Birleşik Devletleri’nin yeni sömürgesi hâline geldi. 1901 yılında Küba Cumhuriyeti ilan edildi, ancak Küba’daki askeri işgal 1902 yılına kadar devam etti.

Aynı yıl, Küba’nın ilk cumhurbaşkanı Tomás Estrada Palma ile Platt Yasası imzalandı ve iki ülke arasında diplomatik ilişkiler kuruldu. Bu düzenleme, Küba’yı ABD’nin himayesi altındaki bir ülke hâline getirerek adanın maliyesini, ticaretini ve hükümetini denetim altına aldı. Ayrıca Küba hükümetinin ABD’nin çıkarlarının savunulması açısından uygun hareket etmemesi durumunda Amerikalılara müdahale etme hakkı tanındı. Bu dönemde söz konusu olan yatırım 200 milyon dolar, yıllık kazanç ise 400 milyon dolar olarak ifade edilmektedir.

Bu düzenleme, Küba’nın diğer yabancı güçlerle ilişki kurmasını engelliyor ve ülkenin başlıca pazarının Amerika Birleşik Devletleri olmasını öngörüyordu. Bunun yanı sıra Guantánamo Körfezi’nin işgal edilmesini ve burada bir askeri üs kurulmasını da sağladı. Bu üs, Amerika Birleşik Devletleri’nin kendi toprakları dışındaki ilk deniz üssü oldu.

ABD hükümeti, kendi çıkarlarına bağlı olarak görev yapan hükümetlerin istikrarını tehdit edebilecek devrimci süreçleri engellemek amacıyla 1906-1909 ve 1917-1922 yılları arasında başka askeri müdahalelerde de bulundu.

1934 yılında iki ülkede de resmi olarak büyükelçilikler kuruldu ve Guantánamo Deniz Üssü’nün sürekli olarak kiralanması kararlaştırıldı.

1950 ile 1959 yılları arasında Amerika Birleşik Devletleri hükümeti, binlerce Kübalıya işkence yapan ve onları öldüren Batista diktatörlüğünü destekledi. Ada, büyük mafya liderleri tarafından kullanılıyordu; Havana’da kumarhaneler ve fuhuş giderek yaygınlaşıyordu. 31 Aralık 1958 tarihinde Başkan Batista, Ulusal Hazine’nin parasını da beraberinde götürerek Küba’dan Dominik Cumhuriyeti’ne kaçtı.

(DEVAMI YARIN)